Succesvolle ondernemingen: de 5 grootste valkuilen

In de laatste vijftien jaar heb ik te maken gehad met ondernemingen in verschillende omstandigheden. In omstandigheden van groei (autonoom of door overnames), van stabiliteit, van krimp, van grote nood en ook van grote successen.

ondernemingen, bedrijfsstrategie

Waar er duidelijke lessen te herkennen zijn voor ondernemingen in nood, zijn er ook duidelijke lessen of valkuilen voor succesvolle ondernemingen In deze bijdrage wil ik ingaan op de vijf grootste valkuilen voor succesvolle bedrijven. Het doel is om jou als succesvolle ondernemer te waarschuwen niet in één van deze valkuilen te stappen, zodat je succesvol kan blijven.

5 grootste valkuilen voor succesvolle ondernemingen

1. Niet op tijd door ontwikkelen

In mijn tijd bij Bijzonder Beheer heb ik meerdere ondernemingen gehad als klant, die helaas in deze valkuil zijn getrapt. Deze ondernemingen waren allemaal ooit zeer succesvol. Ze hadden een prachtige onderneming opgebouwd. Ze draaiden geweldige rendementen. Er werd veel winst gemaakt en er werd goed van geleefd.

Concurrentiepositie

Wat deze ondernemers echter niet of te laat door hadden, was de positie van hun onderneming in de markt. Wat was de toegevoegde waarde van hun product of dienst? Hoe sterk was hun concurrentiepositie? Het succes had hen helaas enigszins blind gemaakt voor de realiteit. Het succes kon niet op. De bomen leken tot in de hemel te groeien. De ondernemingen werden fors uitgebouwd qua kostenstructuur: grotere gebouwen, meer personeel, meer automatisering, etc. Er werd geteerd op het succes van één of twee producten of diensten. Wat ze echter niet doorhadden, was de toetreding van nieuwe concurrenten, nieuwe spelers in de markt. Met een beter of goedkoper alternatief voor hun product of dienst. 

Product life cycle management

Daar waar de ondernemer dacht te beschikken over een trouwe klantenschare, bleek dat in de praktijk toch wat minder trouw te zijn. De klanten bleven weg, maar de kosten gingen door. De ondernemers hadden te laat door, dat ze zichzelf opnieuw moesten uitvinden. Juist datgene waar ze vroeger succesvol mee waren (innovatie, nieuwe producten in de markt zetten, etc.), had niet meer de volle aandacht. In de groei van de onderneming was de innovatiekracht achtergebleven. De komst van nieuwe concurrenten zorgde voor een daling van de omzet en een versobering van de brutomarge. Het is als de product-levenscyclus. Weet waar jouw product of dienst zich bevindt en ga op tijd aan de slag met het creëren van nieuwe onderscheidende producten of diensten. Voordat het te laat is. Als jouw product of dienst zich eenmaal bevindt op de golf naar beneden, is het erg moeilijk om het tij nog te keren.

Liquiditeit noodzakelijk voor slechtere tijden

Wat overigens helpt in deze situatie, is dat je als ondernemer je er bewust van bent, dat het niet altijd alleen maar succesvol zal zijn. Je zal daardoor eerder genegen zijn om reserves te creëren in je vermogen en in je liquiditeit. Deze reserves zou je nodig kunnen hebben, als je daadwerkelijk in de neerwaartse golf komt en tijd nodig hebt om jezelf opnieuw uit te vinden. Zorg er daarom voor dat je reserves aanlegt in de goede tijd in plaats van dat alles wordt opgemaakt in de goede tijd. Liquiditeit creëert de tijd die je nodig hebt om je onderneming weer succesvol te maken.

Schakel tijdig van koers

In het meest extreme voorbeeld heb ik een ondernemer gekend, die ooit een overnamebod heeft afgewezen van enkele tientallen miljoenen euro’s om vervolgens een aantal jaar later zelf het faillissement te moeten aanvragen voor zijn onderneming. Achteraf gezien heeft hij de boot gemist en had hij multimiljonair kunnen zijn zonder zorgen over zijn onderneming.

2. Te hard groeien

Een andere valkuil is, dat ondernemingen ook te hard kunnen groeien. Dit klinkt paradoxaal. Groei is toch juist goed? Groei is toch iets wat wij allemaal nastreven? Helaas leert de werkelijkheid anders. Er zijn genoeg voorbeelden te bedenken van ondernemingen die kapot zijn gegroeid. Die zo hard zijn gegroeid, dat het niet meer te financieren was. De omzet knalt door het dak. Er wordt meer personeel aangetrokken, er wordt meer uitgegeven aan Marketing & Sales. Er wordt meer ingekocht vanwege alle orders die zijn binnengehaald. Een onderneming kan een te grote broek hebben aangetrokken en de beloftes aan de klanten niet langer waarmaken. De onderneming kan in de situatie komen, dat zij helemaal klem komt te zitten door haar eigen groei.

De bancaire sector als slecht voorbeeld

Een goed voorbeeld hiervan is de bancaire sector. Het leek jaren fantastisch te gaan (periode van eind jaren ’90 tot 2008). Het ene jaar werd er nog harder gegroeid dan het andere jaar. De bomen leken tot in de hemel te groeien. Er werd steeds meer uitgeleend aan bedrijven en particulieren en de balansen van de banken puilden uit. Dat zorgde wel voor problemen, maar hier werd een handige truc op bedacht. Wat bedachten de banken? ‘We halen gewoon een gedeelte van de leningenportefeuille van de balans af, herverpakken het en verkopen het risico aan een derde partij. Zogenaamde securitisation of kredietmandjes. 

Risicomanagement

Daardoor leken de balansen korter dan ze (naar hun verplichtingen) feitelijk waren. De banken konden hierdoor hard blijven groeien, geld blijven uitlenen aan particulieren en bedrijven. We weten allemaal hoe hard deze luchtbel in 2008 uit elkaar spatte. Het was het begin van een hardnekkige krediet- en economische crisis. 

Het is mijn overtuiging dat dit niet zo ver had hoeven komen, als de sector minder hard was gegroeid, minder hoge risico’s was aangegaan en geen dingen had gedaan die men eigenlijk niet helemaal begreep. Daarom is het in mijn ogen een heel goed voorbeeld dat je ook te hard kan groeien. Uiteindelijk moest menig bank zelfs van de ondergang gered worden door de regering. 

Faillissement door te hard te groeien

Dit voorbeeld gaat over de bancaire sector, maar het gebeurt ook met ‘normale’ ondernemingen. Het is vaak genoeg voorgekomen, dat ‘de onderneming van het jaar’ binnen één tot drie jaar later niet langer bestaat, omdat zij failliet is gegaan. Deze ondernemingen zijn kapot gegroeid. Iedere onderneming heeft zo zijn eigen verhaal, maar de grote gemene deler is, dat ze te hard gegroeid zijn en het niet meer onder controle hadden. 

Kan jouw onderneming de groei ook aan?

Het is als onderneming helemaal niet erg om groei na te streven, maar zorg er wel voor dat jouw onderneming deze groei ook aan kan. Dat de huisvesting groot genoeg is om meer omzet aan te kunnen. Ook de processen moeten allemaal goed op orde zijn. Zorg ook, dat de ICT sterk genoeg is voor een complexere omgeving. Daarnaast is het belangrijk, dat je over het juiste gekwalificeerde personeel beschikt. misschien wel het meest belangrijke van allemaal is: dat jouw balans sterk genoeg is om de groei aan te kunnen. Heb jij de beschikking over voldoende liquiditeitsruimte? Over voldoende garantievermogen? Groei kost namelijk vaak werkkapitaalbeslag. Je moet meer voorraad aanleggen, de debiteuren stand zal groeien. Hoe krijg je dat allemaal gefinancierd?

Financiering

Zorg ervoor, dat je over goede financieringslijnen beschikt en over voldoende solvabiliteit. Ook als je balans ineens 1 of 2 miljoen euro groter is geworden. Denk in verhoudingen. Factoring zou een goede vorm van financiering kunnen zijn bij groei, omdat hier vaak een groot gedeelte van de uitstaande debiteuren wordt bevoorschot (tot wel 90%) en soms ook een gedeelte van de voorraad (helaas meestal niet meer dan 50 à 60% en vaak ook nog in een bepaalde verhouding tot de debiteurenstand). Als de crediteuren, dan ook nog bereid zijn om een gedeelte van de groei te kunnen financieren, dan is een groot gedeelte van het risico al weggenomen. Denk daarom bij groei goed na over je financiële strategie.

3. Niet los kunnen laten

Deze valkuil gaat vaak op voor specifieke ondernemers. Dit zijn vaak de zeer dominante ondernemers. De ondernemers die de onderneming helemaal zelf gestart zijn vanuit het niets. Zij beschikken over veel visie en doorzettingsvermogen. Ze zijn in staat om van niets iets te creëren. De onderneming is succesvol geworden door een bepaalde product of dienst te creëren waar in de markt behoefte naar was. De onderneming is gegroeid van één naar tien of meer medewerkers en van 0 euro omzet naar enkele miljoenen euro omzet.

Managementteam noodzakelijk

Maar dan komt er een punt waar de ondernemer het niet meer allemaal zelf kan. Als hij of zij de volgende stap wil zetten, dan zal er een extra managementlaag gecreëerd moeten worden. Er zal een managementteam moeten worden opgetuigd wat verantwoordelijk zal zijn voor ieder hun eigen aandachtsgebied. Alleen op die manier kan de onderneming verder blijven groeien. 

Controle of loslaten

Het is voor sommige ondernemers echter super lastig zo niet onmogelijk om zaken los te laten, om verantwoordelijkheden en vertrouwen aan anderen te geven. Deze specifieke ondernemers zijn zeer gericht op controle en alles in eigen hand willen houden. Ondanks dat de onderneming groeit en dit bijna niet meer mogelijk is, blijven ze overal met hun vinger in de pap. Het zijn juist dit soort ondernemingen, die op enig moment het ook erg moeilijk gaan krijgen. De groei kan niet worden vastgehouden, de ondernemer zelf raakt volledig uitgeblust en overwerkt, omdat hij of zij zich overal mee wil blijven bemoeien. De belangrijkste medewerkers zijn vertrokken, omdat zij onvoldoende gesteund werden of vertrouwen ervoeren om hun taken uit te voeren.

Meeste ondernemers hebben goede intenties

Er is een verschil tussen verantwoordelijkheid op papier en ook verantwoordelijkheid in de praktijk. Helaas komt het voor dat ondernemers wel goede intenties hadden om een deel van hun verantwoordelijkheden aan anderen over te dragen, maar dat zij dit in de praktijk toch niet kunnen. Vaak zitten zij de zelf gecreëerde managementlaag in de weg en zorgen ze er met hun eigen gedrag voor dat het managementteam niet optimaal functioneert. 

Gedrag & cultuur

In dit soort situaties is het denk ik verstandig om hier op tijd op gewezen te worden door jouw vertrouwenspersonen en hier echt op tijd mee aan de slag te gaan. De sleutel tot succes ligt in dit soort gevallen heel vaak bij het aanpassen van je eigen gedrag. Het daadwerkelijk overdragen van autoriteit en verantwoordelijkheden en het coachen van elkaar. Het is vaak verstandig om externe hulp in te roepen bij het faciliteren van dit soort cultuur- en organisatieveranderingen. 

4. Ontbreken van goede management informatie

Dit is ook een hele grote valkuil. Misschien wel de grootste valkuil van allemaal. Helaas is het vaak zo dat bedrijven die bij ‘Bijzonder Beheer’ bankieren, hun management informatie niet of onvoldoende op orde hebben. Of te weinig doen met de output, die de management informatie wel genereert. Het is als ondernemer van groot belang om continu te meten waar je staat. Te zien wat de ontwikkelingen zijn. Je moet weten hoe je draait en aan welke knoppen je kunt draaien als het tegenzit. Deze valkuil geldt daarom niet alleen voor bedrijven in nood maar ook voor succesvolle bedrijven. Juist als je bedrijf succesvol is, zul je moeten blijven investeren in goede management informatie, zodat je succesvol kan blijven. 

Inzicht in de liquiditeit en de ontwikkeling daarvan

Hierbij moet je niet alleen inzicht hebben in de stand van je bankrekening en de Verlies & Winstexploitatie. Nee, je moet ook inzicht hebben in de balansposten en in je liquiditeit en de ontwikkeling daarvan. Als ondernemers niet over goede management informatie beschikken en voor de Financials vooral afhankellijk zijn van de accountant als hij / zij de jaarrekening op komt stellen. Dan loop je als ondernemer achter de feiten aan. Het is alsof je in de auto zit en alleen maar in je achteruitkijkspiegels aan het kijken bent. Je kunt namelijk niet door je voorruit kijken. Je hebt namelijk geen goed zicht op het hier en nu en al helemaal niet op de toekomst. Hoe weet je dan welke kant je op moet sturen? Als ondernemers onvoldoende in control zijn, dan wordt het erg moeilijk om nog op een gezonde manier uit deze situatie te komen. Je weet immers niet aan welke knoppen je moet draaien om de zaken te verbeteren. 

Verlies & Winst Rekening en de Balans

Zorg er daarom voor dat je jouw management informatie goed op orde hebt. Heb op regelmatige basis inzicht in jouw Verlies & Winstexploitatie maar ook in jouw Balans. Zorg dat je een prognose maakt, waarbij ook met de liquiditeit rekening wordt gehouden. Bepaal welke belangrijke Key Performance Indicatoren (KPI’s) voor jouw onderneming van toepassing zijn. Hoe jouw concurrentie het op dat vlak doet en hoe jij ten opzichte van hen presteert. Meten is weten.

5. Ontbreken van goede raadgevers

De meest wijze man die ooit op aarde heeft geleefd, Salomo, heeft in het Bijbelboek Spreuken diverse uitspraken gedaan over het hebben van raadgevers. Er staat in de Bijbel, dat Salomo eerst vele offers had gebracht aan God en dat God daarna aan hem verscheen en hem vroeg wat hij wenste. Hij kon wensen wat hij maar wilde. Salomo wenste om wijsheid en dat is ook wat hij kreeg. Hij stond erom bekend dat hij de meest wijze persoon op aarde was en ook de meest rijke persoon. Hij was koning van een land, maar stond ook bekend om zijn ondernemerschap. Salomo handelde met vele landen om hem heen en werd zeer voorspoedig.

De juiste raadgevers

Het boek Spreuken staat volgeschreven met zijn wijsheden, maar eentje wil ik in het bijzonder benoemen. Eén van zijn adviezen was namelijk om jezelf te omringen met de juiste raadgevers. 

  • Spreuken 11:14 “Als er geen wijze raad is, komt een volk ten val, maar er komt verlossing door een veelheid aan raadgevers.”
  • Spreuken 12:15 “De weg van de dwaas is juist in zijn eigen ogen, maar wie naar raad luistert, is wijs.”
  • In Spreuken 12:26 “De rechtvaardige gaat te rade bij zijn naaste, maar de weg van de goddelozen laat hen dwalen.” 
  • Spreuken 13:10 “Overmoed geeft alleen maar ruzie, maar bij wie zich raad laat geven, is wijsheid.”
  • Spreuken 15:22 “Plannen falen als er geen overleg is, maar door een veelheid aan raadgevers komt het nodige tot stand.”
  • In Spreuken 19:20 “Luister naar raad en neem vermaning aan, opdat u uiteindelijk wijs wordt.”
  • Spreuken 20:18 “Plannen komen door overleg tot stand, voer daarom oorlog na rijp beraad.”
  • Spreuken 24:5-6 “Een wijs man is sterk, en een man van kennis zet zijn krachten in. Want na rijp beraad zult u oorlog voeren voor uzelf, en in een veelheid van raadgevers ligt de overwinning.”

Een goede bedrijfsadviseur of businesscoach verdient zich zelf terug

Het ontbreken van goede raadgevers is de laatste valkuil, die ik wil benoemen. Het is belangrijk om je te omringen met één of meerdere raadgevers. Met personen die jou eerlijk en oprecht feedback kunnen geven op bepaalde situaties maar jou ook kunnen helpen bij het opstellen van plannen voor de toekomst. Als ondernemer ga je niet letterlijk de oorlog aan met anderen maar figuurlijk ga je wel de strijd aan met je concurrenten. Salomo zei niet voor niets, dat het wijs is om, voordat je de strijd aangaat, je plannen tot stand te laten komen door overleg. Overleg met je raadgevers. 

Met een bedrijfsadviseur hoeft je het niet altijd eens te zijn

Het is mijn ervaring, dat sommige ondernemers dit moeilijk vinden. Ze vinden het moeilijk om mensen in hun omgeving te hebben, die echt eerlijk durven te zijn. Die echt de zaken durven te benoemen zoals ze zijn. Als je jezelf niet omringt met dit soort mensen, dan zul je niet of te laat bepaalde signalen doorkrijgen, dat je dingen anders moet gaan doen. Juist het hebben van raadgevers om je heen, kan ervoor zorgen, dat je wel op tijd in actie / beweging komt omdat je bent gewezen op bepaalde risico’s. 

Een open cultuur in ondernemingen is belangrijk

Helaas is de cultuur in ondernemingen vaak zodanig, dat het personeel zich niet helemaal open en eerlijk durft uit te spreken. Signalen die wel opgevangen hadden kunnen worden, worden daarom niet opgevangen door de DGA. Hij of zij ziet zelf de signalen ook niet en heeft niemand die zich echt eerlijk durft uit te spreken. Zorg er daarom voor dat je één of meerdere raadgevers om je heen hebt. Een sparringpartner of een andere ondernemer die het beste met jou voorheeft, maar die niet bang is om de waarheid te vertellen. 

Meer blogs van Kingdom Consultancy

Concluderend

Ben jij een ondernemer die zich herkent in één van bovenstaande punten? Wil jij graag iemand als sparringpartner die jou op tijd op deze valkuilen kan wijzen, zodat je op tijd in actie komt? 

Wees dan pro-actief en neem contact met mij op.


Afbeelding met boek

Automatisch gegenereerde beschrijving

Wilbur van der Bas

Directeur / eigenaar Kingdom Consultancy

Write a comment